|
TEKNİK BİLGİLER
|
HAVA KAÇAK MİKTARLARI /DW 143
|
|
Statik Basınç Farkı
|
Kanalda olabilecek maksimum hava kaçağı (lt/m² )
|
|
Düşük Basınç
|
Orta Basınç
|
Yüksek Basınç Sınıfı
|
|
|
PA
|
A sınıfı
|
B sınıfı
|
C Sınıfı
|
D Sınıfı
|
|
100
|
0,54
|
0,18
|
|
|
|
200
|
0,84
|
0,28
|
|
|
|
300
|
1,10
|
0,37
|
|
|
|
400
|
1,32
|
0,44
|
|
|
|
500
|
1,53
|
0,51
|
|
|
|
600
|
|
0,58
|
0,19
|
|
|
700
|
|
0,64
|
0,21
|
|
|
800
|
|
0,69
|
0,23
|
|
|
900
|
|
0,75
|
0,25
|
|
|
1000
|
|
0,80
|
0,27
|
|
|
1100
|
|
|
0,29
|
0,10
|
|
1200
|
|
|
0,30
|
0,10
|
|
1300
|
|
|
0,32
|
0,11
|
|
1400
|
|
|
0,33
|
0,11
|
|
1500
|
|
|
0,35
|
0,12
|
|
1600
|
|
|
0,36
|
0,12
|
|
1700
|
|
|
0,38
|
0,13
|
|
1800
|
|
|
0,39
|
0,13
|
|
1900
|
|
|
0,40
|
0,14
|
|
2000
|
|
|
0,42
|
0,14
|
|
2100
|
|
|
|
0,14
|
|
2200
|
|
|
|
0,15
|
|
2300
|
|
|
|
0,15
|
|
2400
|
|
|
|
0,16
|
|
2500
|
|
|
|
0,16
|
|
|
Hava Kanallarında Kaçaklar
Kanal sisteminde hava kaçak miktarının istenilen limitler içinde olması aşağıda
belirtilen hususlar açısından önemlidir.
A-Gereğinden büyük veya az verimli cihazların kullanılması sonucu ortaya
çıkabilecek ilave enerji maliyetinin bertaraf edilmesi ve enerjinin boşa
kullanılmasının engellenmesi,
B-Hava kaçağının çok yüksek olması neticesinde hava dağılımının sağlanması için
gereken ilave işçilik maliyetinin engellenmesi,
C- Hava kaçağına bağlı olarak sesin minimuma indirilmesi.
D- Özellikle frekans değiştiricilerin kullanıldığı sistemlerde karşılaşılan
problemler.
Sıfır kaçak tehlikeli gazların dağıtım sistemlerinde aranan özellik olmakla
birlikte normal uygulamada amaç değildir.Böyle bir amaç çok fazla işçilik ve
zaman alacağından maliyeti çok fazla artıracaktır.
HAVA KANALLARINDA KAÇAK NOKTALARI :
Monte edilen hava kanallarinda kaçaklar
-
Boy kenetlerde ( longitudinal seams )
-
Özellikle köşelerde olmak üzere iki kanalın yerlerınde ( cross joint )
-
Boy kenetlerde iki hava kanalının birleştiği kesişme noktalarında ( at the
intersection of the seams & cross joint ) meydana gelir.
Yukarıda belirtilen noktalar dışında imalat sırasında meydana gelebilecek
dikkatsizlikler , sahadaki kötü depolama veya montaj aşamasında yapılabilecek
dikkatsizlikler de hava kaçak miktarını etkileyecektir.
HAVA KAÇAĞI – ALAN İLİŞKİSİ :
Yuvarlak veya dikdörtgen kanallarda hava kanalında ki kaçak miktarını her ne
kadar değişen kanal ebasını veya kullanılan fittings sıklığına göre değişsede
pratik olarak hava kanalı alanıyla orantılı değişmektedir.
HAVA KAÇAĞI – BASINÇ İLİŞKİSİ :
Verilen bir basınçta dikkate alınan kanal alanının bir orifisinde olan hava
kaçağı orifisin şekline göre değişecektir. Monte edilen kanal sisteminde kaçak
orifisleri değişik ölçülerde olacaktır. Dolayısıyla basınç / hava kaçağı
bağlantısı ile ilgili kesin bir değer veme imkanı yoktur.
Ancak yapılan testler göstermiştir ki hava kaçağı basuncın 0,65 gücü ile
orantılıdır. Bu değer EUROVENT tarafından 2 / 2 dökümanın hazırlanmasında kabul
edilmiştir.
Hava Kaçaklarında Kabul Edilebilir Limitler :
A - ) Hava kaçaklarında izin verilen limitlerin ele alınmasında öncelikle
kanallardaki baınç sınıfları ele alınmalıdır.
|
|
|
Kanal Basınç
Sınıfı
|
Statik Pressure Limit
|
Ortalama Hava
Hızı ( maximum)
|
Hava Kaçağı
|
|
Pozitif
|
Negatif
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
|
|
pa
|
pa
|
M / sec
|
|
|
Düşük
|
500
|
500
|
10
|
Sınıf A
|
|
Orta
|
1000
|
750
|
20
|
Sınıf B
|
|
Yüksek
|
2000
|
750
|
40
|
Sınıf C
|
|
2500
|
750
|
40
|
Sınıf
|
|
|
B - ) Yüksek basınçta çalışmakta olan tüm
kanalların test edilerek tablo 11.14 ‘ de verilen hava kaçak limitleri uygunluğu
saptanmalıdır.
Orta basınç ve düşük basınçta olan kanal sistemlerinin sızdırmazlık testlerinin
yapılması standatlarda bir zorunluluk olarak getirilmemelidir. Orta ve düşük
basınçlı kanallarda basınç testi isteniyorsa projenin spesifikasyonlarda bu
hususun belirtilmesi gereklidir.
İzin verilen hava kaçağı DW 142 ‘ de sızdırmazlığın dört basınç standardı
altında toplanmıştır. Class A , B , C için verilen değerler Eurovent ‘ te
belirtilen değerlerin aynısıdır. DW 142 Düşük basınç kanal sistemlerinde Class A
, orta basınç kanal sistemlerinde Class B ve yüksek basınç kanal sistemlerinde
Class C ve Class D sızdırmazlık standartlarını belirtmektir.
|
|
|
|
Hava kaçak limitleri / DW 142 - Hava Kaçak Limitleri
|
|
Hava Kaçağı Sınıfı
|
1 m² kanalından 1
sn.’de kaçabilecek hava miktarı ( l/s)
|
|
Düşük Basınç – Sınıf A
|
0,027 x p 0,65
|
|
Orta Basınç - Sınıf B
|
0,009 x p 0,65
|
|
Yüksek Basınç – Sınıf C
|
0,003 x p 0,65
|
|
Yüksek Basınç – Sınıf D
|
0,001 x p 0,65
|
|
|
P pascal cinsinden basınç farkıdır.
C - ) Tablo 11.14 ‘ de verilen değerlerin kullanılmasıyla her
basınç sınıfında izin verilen hava kaçak miktarları hesaplanmış ve Tablo 11.11
hazırlanmıştır, bu değerlerin grafik olarak gösterimide Şekil.11.53 ‘ de yer
almış.
D - ) Hava Kaçağı – Toplam Hava Debisi İlişkisi
:
Hava kaçağı kanal yüzey alanına bağlı olduğu için hava kaçağı toplam hava
miktarının bir yüzdesi olarak belirtilemez. Aynı zamanda performans standartı
olarakta belli bir hava kaçak yüzdesi kabul edilebilir bir değer olarak
verilemez.
Ancak yapılan bir çok testler çalışma şartlarında düşük basınç klima
kanallarında hava kaçaklarının toplam hava miktarının % 6 ‘ sı kadar , orta
basınç klima kanallarında % 3 ‘ ü kadar , yüksek basınç klima kanallarında da %
2 - % 0,5 ‘ i kadar olacağını göstermiştir.
Şekil. 11.54 hava miktarının yüzdesi olarak hava kaçak miktarını vermektedir.
Tasarımcı için önemli olan kanal sisteminde kaçaklar nedeniyle olacak ve izin
verilen toplam hava kaçağının bilinmesidir. Dolayısıyla tasarımcı basınç sınıfı
( Class A,B,C ) toplam kanal yüzey alanını hesaplar, sistemin ortalama basınç
farkını ( pressure difference ) tahmin eder ve çalışma debisini de ekleyerek
tablo 11.11 vasıtasıyla toplam kaçak miktarını ve bunun debiye oranını
bulabilir.
Ayrıca tasarımcı kabul edebileceği toplam hava kaçağı miktarına karar verir.
Toplam kanal yüzeyini hesap ederek sistemin basınç farkını ( system pressure
difference ) tahmin eder ve bu bilgiler ışığında gereken basınç sınıfına karar
verir.
|
|
|
( a ) DÜŞÜK & ORTA BASINÇ SINIFLARI – KAÇAK LİMİTLERİ (DW 142- DW 143)
|
 |
|
( b ) YÜKSEK BASINÇ SINIFLARI – KAÇAK LİMİTLERİ (DW 142- DW 143)
|
 |
|
Hava Miktarının Yüzdesi Cinsinden Hava Kaçakları (DW 142 – Dw 143)
|
 |
|
|
Hava Kaçakları Tablosunu kullanma örneği |
|
|
Örnek 1 |
Örnek 2 |
|
|
Sınıf A |
Sınıf B |
|
Ortalama basınç farkı |
320 Pa |
800 Pa |
|
Kanal Alanı |
80 m² |
200 m² |
|
Hava Miktarı |
2 m ³ / h |
6 m ³ / h |
|
|
|
|
Hesaplanan |
Tablodan Okunan |
Hesaplanan |
Tablodan Okunan |
Maximum müsaade edilen
Kaçak ( L / s) |
91.8 |
92 |
138.8 |
139 |
|
Hava Akış yüzdesi ( % ) |
4.58 |
4.6 |
2.31 |
2.3 |
|
EUROVENT tablolarına göre hazırlanmıştır
|
|
|
Kanalda Hava Kaçak Testinin Yapılması
A – Sızdırmazlık
Sınıfı Belirlenecektir.
SINIF A 500 Pa.
Pozitif basınca kadar
SINIF B 1000 Pa.
Pozitif basınca kadar
SINIF C 2000 Pa.
Pozitif basınca kadar
SINIF D 2500 Pa.
Pozitif basınca kadar
B – Test Basıncı
Belirlenecektir.
Test yapılacak her bir zonun test basıncı belirlenmeli ve
test basıncı ortalama basıncını karşılamalıdır.
Pm = Ortalama
çalışma basıncı,
P1 = Kanal
başında çalışma basıncı,
P2 = Kanal
sonunda çalışma basıncı,
C – Test Zonları
Belirlenecektir.
Test cihazı ve sahada çalışma şartları dikkate alınmalıdır.
D – Test Yapılacak Kanal Alanı
Hesaplanacaktır.
E – İzin
Verilen Toplam Hava Kaçak Miktarı Hesaplanacaktır.
Tablo 11.10 ‘ da izin verilen kaçak miktarı alınacak , kanal
alanı ile bu değer çarpılarak izin verilen toplam kaçak miktarı hesaplanacaktır.
F – Test Prosedürü
F1. Kanallarda hava kaçağı özel bir cihazla ölçülür. Burada
örnek olarak verilecek olan cihazFLAKT / ABBA modelidir. ABBA; hız ve hava
debisinin ayarlanabildiği bir fan, statiktest basıncının ve boru içinden geçen
hava debisinin okunduğu 2 adet U tube monometre ;100 veya 50 mm çapında ölçme
borusu ve flexible borudan oluşmaktadır.F2. Testi yapılacak bölümlerdeki bütün
açıklıklar ( menfez bağlantı ağızları, branşmanağızları vb. ) sızdırmazlık
sağlanacak şekilde kapanır.F3. Test cihazı uygun bir şekilde hava kanalına
bağlanır ve fan çalıştırılarak devri yavaşçaarttırılmaya başlanır. Burada amaç
kanal içini basınçlaşırıp öngörülen kanal test basınçdeğerine ulaşmaktır.Bu
değer kanal üzerine monte edilen monometre sayesinde okunurortalama statik
basınç değerine ulaştıktan sonra ölçüm yapılmadan önce fan 5
dakikaçalıştırlmalıdır.F4. İkinci manometrede ( fan ile kanal arasındaki boruya
bağlı olan ) okunan basınç farkıhavanın hızından basıncı gösterir. ( velocity
head ) , bu da ölçüm yapılan kanalın her tarafıkapalı olmasına rağmen hava
hareketinin olduğuna yani bir miktar havanın dışarıyasızdığını gösterir. Burada
amaç sıfır sızdırmazlık olmadığından yapılan ölçüm sonucunagöre seçilen
sızdırmazlık sınıfının kabul edilebilir hava kaçağı limitleri dahilinde
olmasıkabul edilebilir sonuçtur. Alınan basınç değeri, üretici firmanın
sağladığı çevrim tablolarıveya grafikler yardımıyla kanal kesitindeki kaçak
miktarı tespit edilir. Test 15 dakikaboyunca sürdürülüp kaçak miktarlarında
artış olup olmadığı gözlenmelidir.F5. Alınan sonuçlar test raporuna işlenir.
|
|
MAX. KANAL KANALI / DW 143
|
Kanalda Statik Basınç(PA)
|
Sızdırmazlık Sınıfında Max. Test Alanı(m² )
|
|
A
|
B
|
C
|
|
1800
|
5
|
16
|
50
|
|
1600
|
16
|
50
|
152
|
|
1400
|
26
|
79
|
238
|
|
1200
|
35
|
110
|
331
|
|
1000
|
50
|
150
|
448
|
|
800
|
64
|
193
|
580
|
|
600
|
84
|
252
|
757
|
|
400
|
119
|
357
|
1073
|
|
200
|
177
|
533
|
1600
|
|
|
HAVA KAÇAK TESTİ İÇİN TİPİK TEST DİYAGRAMI
|
 |
ÖRNEK TEST RAPORU
|
|
|
Test No:....................
|
Genel
Proje Adı
Bina Ref.
Bölüm 1- Fiziki Değerler
A Test yapılacak kanal bölümü
B Resim Numarası
C Basınç Sınıfı
D Test Statik Sınıfı
E Sızdırmazlık Sınıfı
F Test altındaki kanalın yüzey alanı
G İzin verilen max. hava kaçağı
Bölüm 2 -Test Değerleri
A Kanal statik basınç okuması
B Akışı okuyan cihazın tipi
C Akışı okuyan cihazın okuma aralığı
D Cihazda okunan değer
ECihazda okunan değere karşılık gelen hava kaçağı
F Test süresi(Yaklaşık 15 dak.)
Testin tarihi 02.02.83 |
New Hospital Project
Ward Blek 2.
Word Supply System 3. Floor
20433/12
Class B
400 PA
0.44 lt/sec/m²
80 m²
35.2 lt/sec.
400 PA
Low pressure test rvg
0 to 100 lt/sec.
35 PA
20.5 lt/sec.
15 min.
Testi yapan(A) |
PROJECİ TARAFINDAN
PROJECİ TARAFINDAN
AŞAĞIDA YAPILAN HESAPLAMAYA GÖRE
(e ve f ÇARPILARAK)
(MANOMETREDEN OKUNAN DEĞER)
(İMALATÇI VE TİP BELİRT)
Testi Gözetleyen |
|
|
En derinlik veya çap(mm)
|
Çevre(mm)
|
Uzunluk(mm)
|
Alan(m² )
|
|
|
800 x 750
|
3100
|
12550
|
54.405
|
|
600 x 650
|
2500
|
5570
|
13.925
|
|
300 x 300
|
1200
|
1200
|
1.440
|
|
305 dia.
|
958
|
7000
|
6.706
|
|
205 dia.
|
785
|
4500
|
3.533
|
|
|
|
Toplam |
80.009
|
|
|
Kaçakların Tespit Edilmesi:
Yapılan ölçümler sonucu elde edilen değerler beklenenin
üzerinde çıkarsa kaçakların azaltılması için aşağıdaki
yöntemlerden birini kullanmak suretiyle kaçak tespit edilip önlenir ve test
tekrarlanır. Aşağıdaki işlemler fan çalışır durumda iken yapılacaktır.
- Bakarak ve El Yordamıyla:
Özellikle ilk bakışta görülmesi zor, kanalın arka tarafında kalan ve montajı
esnasında işçinin zorlanmasında kaynaklanabilecek imalat eksiklikleri olabilir.
Bunlar ; Flanşlı imalatta conta, cıvata, somun eksiklikleri flanşsız imalatta
ise kanal noktalarının iyi dövülmesinden doğan eksiklikler olabilir. Bu yöntem
çok fazla miktarda hava kaçağı olması durumunda etkili olur.
- Dinleyerek :
Kaçak yerlerinden çıkan hava orifisin geometrisi ve kanal basıncına göre siddeti
değişen ıslık benzeri bir ses çıkarır.
- Hissederek :
Kanalın üzerine ( ağırlık kaçak noktarı olmak üzere) el gezdirmek suretiyle
kaçak olan yerler tespit edilebilir. ( Elin ıslak olması işi
kolaylaştıracaktır.)
- Sabunlu Su :
Sabunlu su olası kaçak bölgelerine sürülüp gözlenir. Kaçak olması halinde
baloncuklar oluştuğu gözlenecektir.
- Duman Tabletleri :
Bunlar yoğun bir şekilde duman çıkaran kapsüllerdir. Duman, kaçak olan yerlerden
çıkacağı için tespit edilmesi ve kaçağın giderilmesi mümkündür.
Ara Kuvvetlendirme :
|
|
|
|
|
 |